Jongleren in de klas: meer dan een circuskunstje
In veel basisscholen staat bewegen hoog op de agenda. Toch denken we bij beweging vaak aan sporten of buitenspelen, en minder snel aan activiteiten zoals jongleren. Terwijl juist jongleren verrassend veel voordelen kan hebben voor de ontwikkeling van kinderen – zowel motorisch als cognitief. Het is eenvoudig in te zetten, goedkoop en bovenal: kinderen vinden het leuk.
Dit is een vereenvoudigde samenvatting van het oorspronkelijke artikel met wetenschappelijke referenties in SPORTgericht (2025-2): ‘Altijd en overal: Jongleren! De perfecte actieve leerschool?’
Door Prof. dr. Geert Savelsbergh & Niels Duinker
Waarom motorische coördinatie zo belangrijk is
Motorische coördinatie is het vermogen om verschillende lichaamsdelen goed op elkaar af te stemmen. Dat klinkt ingewikkeld, maar je ziet het dagelijks terug in simpele activiteiten: knippen met een schaar, netjes schrijven, hinkelen of een bal vangen. Wanneer coördinatie goed ontwikkeld is, verlopen bewegingen vloeiend en precies. Het maakt kinderen vaardiger, zelfverzekerder en helpt ze om beter mee te komen in sport en spel.
Onderzoek laat zien dat coördinatie zelfs een doorslaggevende rol speelt in topsport. Niet lengte of spierkracht, maar juist coördinatie maakt vaak het verschil tussen een subtopper en een echte topper. Denk aan voetballers, badmintonners of schaatsers: de beste spelers onderscheiden zich niet alleen door snelheid of kracht, maar vooral door hun vermogen om bewegingen soepel te controleren en aan te passen.
Ook in het dagelijks leven hebben kinderen baat bij een goede coördinatie. Het voorkomt blessures, ondersteunt een actieve leefstijl en draagt bij aan hun gezondheid. Het loont dus om coördinatievaardigheden al jong te oefenen.
Jongleren als motorische leerschool
En daar komt jongleren om de hoek kijken. Bij jongleren moeten ogen, handen en voeten perfect samenwerken. Terwijl de ballen in de lucht zijn, maakt het lichaam continu kleine aanpassingen om het patroon in stand te houden. Het vraagt concentratie, doorzettingsvermogen en balans. Juist deze factoren maken jongleren tot een krachtige oefenvorm voor de motorische ontwikkeling van kinderen. Bovendien sluit jongleren goed aan bij vaardigheden die kinderen op school gebruiken. Denk aan schrijven, tekenen of het knippen van papier – allemaal handelingen waarbij oog-handcoördinatie centraal staat. Jongleren versterkt diezelfde basis.
Instructievideo’s jongleren.
Leer jongleren in de klas of de gymles met drievoudig Nederlands Kampioen jongleren en ASM-instructeur: Niels Duinker
Scholen die werken met de Lesmodule ‘Schijf van 10 voor bewegen in de klas’ kunnen op ASM Gallery instructievideo’s bekijken. Niels reist de heel wereld over met zijn jongleer-shows en helpt jou stap voor stap tot je kan jongleren met 3 ballen.
Effecten op de hersenen en leren
Bewegen is gezond voor het lichaam, maar jongleren heeft nog een extra voordeel: het verandert daadwerkelijk iets in de hersenen. Onderzoek met hersenscans laat zien dat jongleren de hoeveelheid grijze en witte stof kan beïnvloeden. Grijze stof is belangrijk voor het verwerken van informatie, witte stof voor de communicatie tussen hersencellen. Dit betekent dat jongleren niet alleen goed is voor bewegen, maar ook voor denken en leren.
Daarnaast blijkt jongleren een positief effect te hebben op het werkgeheugen – het vermogen om tijdelijk informatie vast te houden en te gebruiken. Dit is een vaardigheid die kinderen dagelijks nodig hebben in de klas, bijvoorbeeld bij het maken van rekenopgaven of het volgen van instructies. Ook ruimtelijk inzicht en probleemoplossend vermogen kunnen verbeteren door jongleeroefeningen.
Jongleren in de les
Maar hoe vertaal je dit naar de basisschoolpraktijk? Het mooie is dat jongleren eenvoudig en laagdrempelig is. Het vraagt geen dure materialen: een setje ballen of zelfs zelfgemaakte zandzakjes volstaat. Kinderen kunnen individueel oefenen en ieder kan op zijn of haar eigen tempo vooruitgang boeken.
Jongleren kan op verschillende manieren een plek krijgen in de schooldag:
Als energizer: een korte oefening tussen lessen door, om de concentratie te verhogen.
In de gymles: als onderdeel van coördinatietraining of een circuit.
In combinatie met leren: bijvoorbeeld tafels oefenen tijdens het jongleren. Onderzoek laat zien dat dit vooral het plezier vergroot, wat de motivatie voor rekenen kan verhogen.
Als alternatief voor schermtijd: jongleren werkt net als een computerspel, met levels (aantal ballen) en high scores (aantal worpen). Kinderen ervaren dezelfde uitdaging, maar dan in beweging.
Meer dan een trucje
Jongleren is dus veel meer dan een circuskunstje. Het combineert beweging, plezier en leren in één activiteit. Het draagt bij aan motorische ontwikkeling, stimuleert hersenfuncties en maakt schooltaken leuker. Bovendien is het veilig, goedkoop en geschikt voor iedereen – van jonge kinderen tot volwassenen. Het is daarmee een waardevolle toevoeging aan de actieve schooldag. Want jongleren is, zoals de auteurs van het oorspronkelijke artikel mooi zeggen: jong leren.
Studiedag ‘Bewegen in de klas met de Schijf van 10!’
Hoe kan je met het team leerkrachten/docenten aan de slag met bewegen in het klaslokaal?
Met een hoge dosis praktische voorbeelden en onderbouwde theorie leer je over de urgentie van voldoende bewegen, de relatie tussen bewegen in de klas en de gymles/pauze, de werkwijze van Schijf van 10 voor bewegen en hoe je dit simpel en snel toepast in het klaslokaal.
Lesmodule ‘ Schijf van 10 op de basisschool’ >
Lesmodule ‘Schijf van 10 voor bewegen in de klas’.
- Veelzijdig bewegen in de klas en daarmee meer beweegtijd gedurende de dag.
- Het ontwikkelen van kennis over veelzijdig bewegen als onderdeel van de Physical Literacy van leerlingen.
